Autorijden.
Voor de één betekent het vrijheid. Voor mij betekende het jarenlang spanning, angst en vooral heel veel twijfel aan mezelf.
Vanaf mijn achttiende heb ik bij verschillende rijinstructeurs gereden. Vier instructeurs gingen eraan vooraf voordat ik uiteindelijk online bij Sami van Rijschool Stabiel terechtkwam.
Ik deed geen uitgebreid onderzoek. Ik zocht niet specifiek naar iemand die gespecialiseerd was in trauma of faalangst. Sterker nog: Sami is helemaal geen trauma- of faalangstinstructeur.
Ik kwam gewoon bij hem terecht.
En misschien is dat juist wat dit verhaal zo bijzonder maakt.
Bang om fouten te maken
Door mijn eerdere ervaringen met mannen en vrouwen met een autoritaire rol was autorijden voor mij veel meer dan leren schakelen, kijken en verkeersregels toepassen.
Er zat een man of vrouw naast mij die mij constant zou beoordelen.
Alleen dat kon al genoeg zijn om mijn lichaam volledig op scherp te zetten.
Ik was constant gespannen. Bang om iets verkeerd te doen. Bang dat hij boos zou worden. Zelfs een onverwachte beweging met een hand of arm kon ervoor zorgen dat mijn lichaam direct reageerde.
Mijn hoofd wist misschien dat ik in een lesauto zat.
Mijn lichaam reageerde elke les weer alsof er gevaar dreigde.
In het begin vond ik het zelfs ontzettend moeilijk om Sami te vertellen wat er gebeurde. Ook wanneer hij ernaar vroeg. Ik kon volledig verstommen achter het stuur. Huilen, blokkeren en ondertussen niet kunnen uitleggen wat er met mij aan de hand was.
Maar hij bleef.
Niet om mijn trauma te behandelen. Dat was zijn taak ook helemaal niet.
Hij deed iets veel eenvoudigers.
Hij gaf mij de ruimte.
“Daar zijn wij toch voor?”
Een van mijn grootste overtuigingen was dat ik geen fouten mocht maken.
Een fout voelde niet als: oeps, verkeerde inschatting.
Een fout voelde alsof de wereld verging.
Sami begon daar op zijn eigen manier steeds opnieuw iets tegenover te zetten.
Fouten maken mocht juist.
Hij legde me uit dat docenten, leraren en instructeurs er juist voor zijn om te helpen op de momenten waarop nog sturing nodig is. Als je alles al perfect zou kunnen, hoefde je immers geen les meer te nemen.
En daarnaast moest ik vooral rijden.
Kilometers maken. Ervaring opdoen. Dingen zo vaak doen dat handelingen uiteindelijk automatisch worden.
Soms kwam er van hem een simpele:
“Jaaa… dus?”
En ik weet nog dat ik in mezelf dacht:
Wat gebeurt hier?
Omdat ik er simpelweg nooit zo naar had gekeken.
Iets wat in mijn hoofd ontzettend groot was, hoefde in de werkelijkheid helemaal niet zo groot te zijn.
Huilen in de lesauto
Mijn emoties hoefden ook niet buiten de auto te blijven.
Ik heb gehuild tijdens mijn rijlessen. Ik ben boos geweest. Soms liepen de tranen over mijn gezicht en kon ik ondertussen gewoon verder rijden.
Andere keren lukte dat niet.
Dan stopten we.
En dan hoefde het niet binnen vijf minuten opgelost te zijn.
Ik mocht huilen totdat het weer ging.
Daarna reed ik verder.
Langzaam ontstond er daardoor iets wat ik bij eerdere pogingen niet had ervaren.
Niet alleen vertrouwen in de persoon die naast mij zat.
Maar vertrouwen in míj.
Alsof het lesbord er niet meer op zat
De echte omslag kwam gek genoeg pas tijdens een van mijn laatste lessen.
Ik besloot anders te gaan rijden.
Alsof het lesbord niet meer boven op de auto stond.
Want als alles goed zou gaan, zou dat bord er over een paar dagen ook niet meer zitten.
Dan zou er niemand meer naast mij zitten als rijinstructeur.
Dan was ík degene achter het stuur.
En ineens veranderde er iets.
Ik reed niet meer alsof ik voortdurend beoordeeld moest worden.
Ik begon te rijden alsof ik al zelfstandig bestuurder was.
En toen kwam het examen op 14 augustus.
De nacht voor mijn examen sliep ik onrustig.
Mijn lichaam stond alweer aan.
Die ochtend zat ik steeds op het toilet. Mijn benen en mijn hele lijf trilden.
En toen moest ik tijdens het laatste oefenrondje voor mijn examen een bijzondere manoeuvre uitvoeren.
Het lukte niet.
Tenminste, niet volgens de stappen zoals ik had geleerd dat ik hem moest uitvoeren.
Daar kwam alles eruit.
Na de manoeuvre mocht ik de auto stilzetten.
Ik stapte uit.
Ik legde mijn handen op de grond.
Letterlijk.
Ik voelde de grond. De stoep onder mijn handen. Even uit mijn hoofd en terug naar wat er op dat moment daadwerkelijk was.
Daarna ging ik op de stoeprand zitten.
En ik huilde.
Sami gaf me de ruimte.
Geen haast.
Toen het weer ging, stapten we in de auto.
Op naar het CBR.
Het oordeel
Mijn examinator zag dat ik gespannen was. In het begin handelde ik wat gehaast.
Maar ze zag óók dat ik kon rijden.
Terug bij het CBR was zij overtuigd.
“Gefeliciteerd, je bent geslaagd!”
En toen begon mijn been te trillen.
Niet een klein beetje.
Zo hard dat zelfs het tafeltje begon mee te wiebelen.
Gelukkig konden we er samen om lachen.
Maar voor mij betekende dat moment veel meer dan alleen het behalen van mijn rijbewijs.
Het was een enorme TRIOMF.
Niet omdat ik ineens nergens meer bang voor was.
Niet omdat alle spanning verdwenen was.
Maar omdat ik opnieuw bewijs had gekregen dat mijn oude denken niet altijd gelijk heeft.
Van TRAUMA naar TRIOMF
Trauma kan je overtuigingen meegeven die ooit logisch waren.
Dat je geen fouten mag maken.
Dat je altijd alert moet blijven.
Dat controle veiligheid betekent.
Dat iets misgaat wanneer jij het niet perfect doet.
En soms ontdek je pas midden in het gewone leven dat die oude overtuigingen niet meer passen bij de werkelijkheid waarin je vandaag staat.
Voor mij gebeurde een deel daarvan in een lesauto.
Sami heeft mijn trauma niet behandeld.
Hij heeft mij leren autorijden.
Maar binnen die lessen kreeg ik wel de ruimte om fouten te maken, te huilen, boos te zijn, opnieuw te proberen en uiteindelijk zelf te ervaren:
Ik kan dit.
En misschien is dat voor mij wel een van de mooiste betekenissen van Van TRAUMA naar TRIOMF.
Triomf betekent niet dat je nooit meer bang bent.
Het betekent niet dat je alles ineens perfect kunt.
Het betekent soms dat je ontdekt dat je oude denken niet altijd gelijk heeft.
Dat je fouten mag maken.
Dat je mag vallen en weer mag opstaan.
En dat je, zelfs wanneer je lichaam trilt, tóch verder kunt.
Soms moet je even remmen.
Soms mag je gas geven.
Maar uiteindelijk ben jij degene die leert om weer achter het stuur van je eigen leven te zitten.
Dank je wel, Sami van Rijschool Stabiel.
Niet omdat je mijn therapeut was.
Maar omdat je gewoon mijn rijinstructeur was.
En precies daarin heb je mij meer meegegeven dan je waarschijnlijk ooit had kunnen bedenken.